màng tạp chất nổi trên mặt biển Chân
Tâm thanh tịnh. Chính những tạo tác
được tích lũy trong Tàng Thức này là
cơ sở của Nghiệp Lực, gọi là chủng tử,
lôi cuốn dòng sinh mạng của mỗi
đương sự tới nơi mà hắn sẽ tái sanh,
rồi lại tiếp tục gieo Nhân, lãnh Quả,
các hành vi tốt hoặc xấu trong quá
khứ sẽ chi phối đời sống tương lai của
đương sự, mãi mãi cho tới khi nào
đương sự thanh tịnh hóa được Bản
Tâm, hóa giải hết các chủng tử, thì
Nghiệp Lực mới chấm dứt hiện hành.
Nhà Phật có câu:
- Muốn biết thời quá khứ chúng ta đã
làm gì thì cứ nhìn những quả báo
chúng ta đang lãnh thọ trong hiện tại.
- Muốn biết thời tương lai của chúng
ta sẽ ra sao thì cứ nhìn những hành
động của chúng ta trong hiện tại.
Tiến trình của Nhân và Quả này là qui
luật tự nhiên, không có ai tạo ra hoặc
hủy diệt, ngoại trừ chính bản thân
đương sự hóa giải được các chủng tử
qua con đường thanh tịnh hóa Tâm.
Nếu Tàng Thức còn chứa chủng tử thì
dòng sinh tử vẫn tùy theo Nghiệp tốt
hoặc xấu mà luân hồi, tái sinh.
Đức Phật dạy: "Tất cả chúng sinh đều
mang theo cái Nghiệp của chính mình
như một di sản, như vật di truyền,
như người chí thân, như chỗ nương
tựa. Chính vì cái nghiệp riêng của mỗi
người mỗi khác nên mới có cảnh dị
đồng giữa chúng sinh".
Theo định nghĩa, Nghiệp là hành động
có dụng tâm hay còn gọi là tác ý. Lời
nói có tác ý thì gọi là khẩu nghiệp.
Chúng ta thường hay nghe: "Lời nói
rồi bay mất". Câu ấy không đúng. Lời
nói ác khi hội đủ nhân duyên sẽ đem
lại quả báo xấu cho người nói. Lời nói
thiện cũng có tác dụng như vậy, theo
hướng thiện. Thí dụ, khi chúng ta gặp
người nghèo khổ, bất hạnh, chúng ta
chạnh lòng thương xót, đem lời an ủi,
vỗ về thông cảm. Lời an ủi đó, bắt
nguồn từ tấm lòng từ ái của chúng ta
là một khẩu nghiệp thiện, tương lai sẽ
đem lại cho chúng ta quả báo lành.
Có dụng tâm thiện hay ác là Ý Nghiệp,
mặc dù ý nghĩ đó chưa thành lời nói,
chưa thành văn viết hay hành động.
Một người tuy cả ngày không nói,
không làm gì, nhưng đầu óc luôn bày
mưu tính kế với những thủ đoạn gian
lận, xấu xa, v.v... thì những mưu gian,
kế độc của hắn ta, tuy chưa thực hiện,
nhưng đã tác ý, cũng đều là những Ý
Nghiệp xấu, tương lai sẽ mang lại quả
báo xấu. Nẩy ra ý kiến rồi lại đem
thân đi tạo tác, thì đó là Thân Nghiệp.
Tuy nhiên, những việc làm do vô tình,
không khởi tâm tác ý, thì cũng không
trong vòng nghiệp báo.
Từ những điều được trình bày ở trên,
chúng ta có thể rút ra hai kết luận:
- Thứ nhất là trong từng giây phút
chúng ta có thể tạo nghiệp mà không
biết, bởi vì, chỉ trừ khi chúng ta ngủ,
còn thì chúng ta thường xuyên suy
nghĩ, nói năng và hoạt động; và mỗi ý
nghĩ, lời nói và việc làm, mỗi cử chỉ,
hành động của chúng ta đều có thể
tạo nghiệp, làm thay đổi cuộc sống
của chúng ta trong hiện tại và mai
sau.
- Thứ hai là mọi nghiệp thiện hay ác,
lành hay dữ, nặng hay nhẹ, đều do ở
chỗ tác ý tức là có chủ ý, có mưu
định. Tác ý thiện đưa tới quả báo an
lành, tác ý ác đưa tới quả báo đau
khổ. Cũng như người trồng cam thì sẽ
được cây cam và quả cam. Không thể
trồng cam mà lại mọc ra cây ớt. Tất
nhiên, trồng cam vẫn có thể không có
cam ăn, nếu không biết trồng, không
bón phân tưới nước. Hơn nữa, dù cho
có biết trồng thì cũng phải có thời
gian nhất định mới có quả. Tạo
nghiệp ác hay nghiệp thiện cũng vậy,
nghĩa là phải có đủ nhân duyên và
thời gian thích hợp thì mới có quả
báo thiện hay ác.
Có người tuy hiện nay tạo nhiều
nghiệp ác, nhưng vẫn sống sung
sướng trong hoàn cảnh giàu sang, là
vì người ấy trong thời quá khứ đã tạo
ra nhiều nghiệp thiện, đến lúc này vừa
đúng thời gian lại có điều kiện thích
hợp cho nên quả báo của những thiện
nghiệp đó trổ ra, vì thế họ vẫn còn
được hưởng giàu sang phú quý. Còn
những nghiệp ác họ đã tạo ra trong
đời sống hiện tại, thì chưa đến thời
gian chín muồi, lại chưa có nhân
duyên thích hợp, cho nên quả báo ác
chưa đến chứ không phải sẽ không
đến!.